Roeland van der Schaaf van de gemeente Groningen

Bouwen in coronatijden: "Leren van vorige crisis in 2008"

De maatregelen ter bestrijding van het coronavirus zorgen voor veel onduidelijkheid in alle sectoren van de samenleving. De woningbouw is hierin geen uitzondering. Hoe pakken partijen in de woningbouw dit aan? Wethouder Roeland van der Schaaf van de gemeente Groningen is betrokken bij een van de momenteel zes bestaande woondeals en hoopt vooral dat partijen leren van de economische crisis van 2008.

In de nasleep van de crisis uit 2008 begon Van der Schaaf in 2012 als wethouder bij de gemeente Groningen. Destijds had het noorden van het land een nijpend woningtekort, met weinig concrete plannen om nieuwe woningen te creëren. De economie herstelde zich mondjesmaat, zo ook de woningmarkt. De effectieve vraag naar woningen nam weer toe, maar het aanbod van woningen was beperkt door de effecten van de economische crisis van ongeveer twaalf jaar geleden. Sindsdien verlegde de stad Groningen de focus naar het verminderen van het woningtekort.

Roeland van der Schaaf Groningen studentenflat

Van der Schaaf voor een van de drie gerenoveerde studentenflats bij de Dragant in de Groningse wijk Selwerd. In lijn met de versterkingsoperatie Groningen zijn de gebouwen aardbevingsbestendig.

Het leidde er onder meer toe dat begin 2019 de stad Groningen als eerste een woondeal ondertekende, met als doel om 20.000 nieuwe woningen te realiseren voor 2030. Door de ambities van de woondeal is het aantal woningbouwprojecten in het noorden van het land fors. “De afgelopen jaren realiseerden we ongeveer nieuwe 1500 woningen per jaar en we streven de komende jaren naar boven de 2000 per jaar”, voegt Van der Schaaf toe. De oude havengebieden van Groningen zijn volgens de wethouder geschikt voor transformatie, maar tot 2023 zit de planning vol met woningbouwprojecten. Het grootste project is de Suikerzijde, met naar verwachting tussen de 3000 en 5000 nieuwe woningen.

Alle projecten doorzetten

De opkomst van het coronavirus zorgt echter voor veel onduidelijkheid over de toekomst. Het is niet te voorzien in hoeverre de Nederlandse economie gaat lijden onder de maatregelen van de overheid om de impact van het virus te stelpen. Maar hoe staan de vele bouwprojecten in Groningen er nu voor? Van der Schaaf maakte recentelijk een rondje langs de spreekwoordelijke velden: “Onzekerheid leidt wel tot terughoudend gedrag bij marktpartijen. De roep was er bij sommigen om projecten stop te zetten in de woningbouw, maar momenteel maken we de bewuste keuze om alles door te zetten.”

Esdoornflat Groningen Roeland van der Schaaf woondeal

De Esdoornflat in Groningen, momenteel in renovatie. In het voorjaar van 2021 kunnen honderden studenten het aardbevingsbestendige gebouw in gebruik nemen.

De wethouder zag in eerste instantie vooral vertragingen door uitgestelde levertijden, maar enkele projecten gingen volgens Van der Schaaf zelfs sneller. Bij sommige bedrijven vielen namelijk opdrachten weg, waardoor extra mensen beschikbaar waren voor andere projecten. Maar niet elk project zal voorspoedig lopen, de situatie vraagt om creatieve oplossingen. “Bij de lopende projecten houden we goed contact met alle partijen en stralen we uit dat wij door willen bouwen”, legt hij uit. “Zo denken we na over speciale afspraken met wooncorporaties: bouw de woningen en breng ze eerst op de markt als (midden)huurwoningen. Als de woningmarktweer aantrekt, zetten we de woningen om naar koopwoningen.”

Leermomenten uit de vorige crisis

De aanpak van de stad Groningen is momenteel voornamelijk anticyclisch: ook in mindere tijden blijven investeren in plaats van bezuinigen. De argumentatie om de woningprojecten in Groningen zo veel mogelijk door te laten gaan, komt volgens Van der Schaaf toch grotendeels van leermomenten na de economische crisis van 2008. De wethouder erkent wel dat er duidelijke verschillen zijn tussen de situaties, maar een ding hebben ze wel gemeen: beide hebben een economische klap als gevolg. “De maatregelen van toen – in combinatie met effecten van de crisis – legden de bouw nagenoeg stil. Uiteindelijk trok de markt weer aan en nu hikken we al jaren tegen een woningtekort aan.” Het aantrekken van de markt sinds de vorige economische crisis is dus zowel een houvast als een leermoment voor de gemeente.

Het besef is er dat andere effecten zullen volgen als economisch herstel langer duurt dan verwacht”, vervolgt hij. “Maar wij spreken vertrouwen uit dat de effectieve vraag op langere termijn weer stabiliseert. Het woningtekort is namelijk nog steeds aanwezig.” Wel benadrukt Van der Schaaf dat partijen nu al om de tafel moeten om economische klappen zo goed mogelijk op te vangen.

Uitdaging voor de sector

De komende tijd buigt de gemeente Groningen zich over de uitdaging om de bouw op peil te houden, desnoods met aanpassingen in het programma of werkwijze, in plaats van dat ze een dertigtal projecten gaan schrappen. Zo spreekt Van der Schaaf de wens uit om de komende tijd in gesprek te gaan met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de betrokkenen van de woondeal. “Sowieso is de woningbouw een langzame tak, dus snel aanpassen op de realiteit is een uitdaging voor de sector”, stelt de Groningse wethouder. “Als de bouw binnen een paar jaar weer stilvalt door de crisis, dan maken we het probleem alleen maar groter. Dus uiteindelijk is het een kwestie van vertrouwen hebben, maar ook adaptief zijn.”