Michiel de Boer over de Woondeal Groningen

Woondeal Groningen: "Eerlijk en betaalbaar kunnen wonen"

De woondeal Groningen voorziet in extra woningen en sociale vernieuwing. Maar ook in een beter werkende woningmarkt in de studentenstad. Michiel de Boer: "Wij zijn de pioniers van het vergunningstelsel voor verhuurders."

Groningen is een echte studentenstad. De gemeente telt ruim 230.000 inwoners. Er lopen zo’n 60.000 studenten rond en daarvan wonen er 35.000 binnen de stadsgrenzen op kamers. Gezellig en bruisend, maar niet zonder problemen, zegt Michiel de Boer, senior beleidsadviseur Wonen in Groningen. De Boer heeft het dossier Jongeren en studentenhuisvesting onder zijn hoede en hij is een van de bedenkers van het vergunningstelsel goed verhuurderschap dat dit jaar wordt uitgevoerd.

Topje van de ijsberg

Groningen telt zo’n 6000 particuliere verhuurders van studentenwoningen en -kamers. De druk op de kamerverhuurmarkt is groot: sommige verhuurders vragen (te) hoge huren. Maak je daar als student bezwaar tegen, dan volgen soms intimidatie en bedreiging om je uit de woning te krijgen.

Vanaf 2014 groeide de politieke druk om deze malafide praktijken te beteugelen. In 2016 kwam kwam er een Meldpunt ongewenst verhuurgedrag, waar sindsdien zo’n 50 meldingen per jaar binnenkomen, volgens De Boer ‘slechts het topje van de ijsberg’. Door contacten opgedaan in een door BZK opgezette leerkring handhaving woningwet, ontstond het idee om een vergunningstelsel in te voeren. Dat stelsel werd op 1 januari 2019 ingevoerd, op hetzelfde moment dat de woondeal Groningen werd getekend.

Michiel de Boer over Woondeal Groningen
Michiel de Boer

Omvangrijke klus

In het kort: elke verhuurder die aan drie of meer studenten verhuurt, moet een verhuurdersvergunning hebben. Alle verhuurders die al een omzettingvergunning voor kamerverhuur hadden, kregen de vergunning automatisch. Had je als verhuurder of bemiddelingsbureau geen omzettingvergunning, dan moest je de vergunning aanvragen. De verhuurdersvergunning kan worden geweigerd als je bijvoorbeeld niet voldoet aan het criterium van ‘goed levensgedrag’, zoals je dat ook moet kunnen aantonen als je een horecaonderneming wilt voeren. De vergunning kan ook worden ingetrokken De Boer: "De criteria hebben we nog niet tot in detail vastgelegd. Die stellen we op basis van de praktijk vast en vatten we daarna in beleidsregels."

Uiteindelijk moet het vergunningstelsel leiden tot handhaving op goed verhuurderschap. Momenteel ligt de focus nog op invoering. De Boer: "In principe heeft elke verhuurder de vergunning dus gekregen. We voegen circa 6000 nieuwe vergunningen toe aan onze systemen. En daar komen natuurlijk ook nieuwe aanvragen bij – bijvoorbeeld van illegale verhuurders die het nu proberen. De invoering van dit stelsel is al met al een omvangrijke klus."

Rechtvaardige balans

Het Groningse vergunningstelsel is onderdeel van de Woondeal Groningen, maar was dus al in ontwikkeling voordat de deal werd gesloten. De Boer: "Het is mooi dat we konden aansluiten. En dat hiervoor uit de Woondeal 500.000 euro beschikbaar is gesteld. Het illustreert het goede van de woondeals, namelijk dat ze over meer gaan dan alleen meer en sneller bouwen. Ze gaan ook over zorgen voor een goede werking van de woningmarkt – over het met elkaar op een rechtvaardige en betaalbare manier in balans brengen van vraag en aanbod."

Ook is het Groningse vergunningstelsel onderdeel van de aanpak Goed verhuurderschap vanuit BZK. Het ministerie zoekt naar instrumenten voor betere handhaving. In acht steden lopen nu pilots, elk met een eigen accent. Zo zoekt Amsterdam naar instrumenten om veelplegers beter aan te pakken. En focust Rotterdam op het tegengaan van discriminatie op de woningmarkt. Eens in de zes weken wisselen de steden hun kennis en ervaringen met elkaar uit.

De Boer: "Wij trekken dus het vergunningstelsel. Hoe we de uitvoering en handhaving gestalte geven, wat er gebeurt als een zaak van malafide verhuur voor de rechter komt – dat is voor BZK allemaal relevant in het werken aan landelijke wetgeving ten behoeve van goed verhuurderschap."

Even bellen met BZK

Zo profiteert BZK niet alleen van het pionieren van Groningen met het vergunningstelsel. Maar, zegt De Boer, het werkt ook andersom: "Als Groningen bevinden we ons op afstand van de Randstad. Dan is het waardevol om dankzij deze woondeal korte lijnen te hebben met het Rijk. Zit je ergens mee, dan bel je veel sneller even met je contact bij BZK voor feedback. Recent voorbeeld: door de coronacrisis moesten we nadenken over hoe je nu omgaat met huurachterstand. Is het bijvoorbeeld verstandig om die voorlopig te bevriezen? Om dan snel te weten hoe het ervoor staat met landelijke richtlijnen of wetgeving, bel ik nu even met BZK. Andersom neemt ook BZK nu vaker contact met ons op."