Woondeal regio Amsterdam: 'We kunnen onortodoxe maatregelen nemen'

De Metropoolregio Amsterdam (MRA) stelde al in 2016 een eerste agenda op waarin woningbouw topprioriteit was. Niettemin is de woondeal MRA van grote toegevoegde waarde. Annius Hoornstra: "Rijk en regio zitten als medeoverheden met elkaar aan tafel."

"Het mooie van de woondeal is dat we als Rijk en regio een gemeenschappelijke ambitie hebben en dat er ruimte is voor onorthodoxe maatregelen. Je zit anders met elkaar aan tafel. Als medeoverheden. Het is niet dat het Rijk doelstellingen bepaalt en de gemeente moet met klem vragen om aandacht voor hun wensen. We respecteren elkaar en maken gebruik van elkaars kracht en kwaliteiten."

Belangrijke kansen

Annius Hoornstra is concerndirecteur Stedelijke Ontwikkeling van de gemeente Zaanstad – een van de 32 gemeenten in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Als nevenfunctie is Hoornstra voorzitter van de brancheorganisatie Vereniging van Grondbedrijven. Hij zegt: "Ik vertegenwoordig het belang van een middelgrote stad in de nabijheid van Amsterdam, gelegen in een prachtig landschap, met een grote bouw- en verstedelijkingsopgave."

"Ik heb hiervoor jaren in de gemeente Amsterdam gewerkt. Toen ik hier kwam, keek ik om me heen en dacht: waar is het geld? Dat is er gewoon niet. Je bent als middelgrote stad veel meer afhankelijk van het Rijk dan bijvoorbeeld Amsterdam. Daarmee is een woondeal voor ons extra belangrijk. Die biedt belangrijke kansen."

Als voorbeeld noemt Hoornstra het gebied Achtersluispolder. Nu nog een weinig ontwikkeld bedrijventerrein, precies tussen Amsterdam-Noord en Zaanstad-Zuid in. In de woondeal MRA staat Achtersluispolder aangeduid als een van de sleutelgebieden. Hier gaat ‘grote gebiedsontwikkeling’ plaatsvinden, met de focus op duurzame stedelijke ontwikkeling en vergroten van agglomeratiekracht. Plus: een grote bijdrage aan de woningbouwproductie.

Annius Hoornstra over Woondeal Metropoolregio Amsterdam
Annius Hoornstra

Anders kijken

Concreet moeten er daar de komende 10 tot 25 jaar ongeveer 10.000 woningen en 8.000 extra arbeidsplaatsen bijkomen, maar het gebied moet dus nog helemaal worden ontwikkeld en is niet
optimaal bereikbaar. Hoornstra: "Die gebiedsontwikkeling vraagt om een investeringsvolume van 1 tot 2 miljard euro. Dat is voor een gemeente als Zaanstad normaal gesproken een te groot bedrag om risicodragend voor te investeren. Maar nu komt die ruimte voor 'onorthodoxe maatregelen’ om de hoek kijken. We zijn met elkaar anders gaan kijken naar de relatie tussen infrastructuur en woningbouw. Voorheen was het: eerst bouwen en dan infrastructuur aanleggen. Nu is het omgedraaid: een goede infrastructuur kan een randvoorwaarde zijn voor woningbouw."

Urgentie

Hoorstra noemt de Achtersluispolder als voorbeeld: "Als je daar eerst, of gelijktijdig, een hoogwaardige vervoersinfrastructuur aanlegt, hebben bewoners minder behoefte aan een auto voor de deur. Je hebt dus meer ruimte om – misschien wel – het dubbele aantal woningen te realiseren. Projectontwikkelaars willen daarbij aan de slag, je draagt bij aan een duurzame leefomgeving en je zorgt voor waardeontwikkeling van de woningen." Maar hoe financier je dat?  Zaanstad kan dat risico niet aan, aldus Hoornstra. "Voor het Rijk ligt dat anders. En nu zitten we dus als gelijkwaardige partners met elkaar aan de woondealtafel om dit soort dingen op een goede manier op te lossen." Een ander positief onderdeel van de woondeal MRA vindt Hoornstra de vanuit het ministerie van BZK hernieuwde aandacht voor kwetsbare wijken. "Onder de noemer ‘Stedelijke vernieuwing 3.0’ wordt geïnvesteerd in de leefbaarheid van kwetsbare wijken. Poelenburg in Zaanstad is zo’n wijk die dat hard nodig heeft. Je ziet dat er bij het ministerie echt urgentie is om hier structureel werk van te maken."

Drama

Over de plancapaciteit van de woondeal MRA maakt Hoornstra zich niet ongerust. "De locaties zijn bekend en betaalbaar, er is genoeg volume en de komende vijf jaar halen we de
productiedoelstellingen wel."
Vormen stikstof en corona geen sta’s-in-de-weg? Naar eigen zeggen is stikstof voor de gemeente van Hoornstra wel een drama. "Zaanstad ligt midden in een groen weide- en veenlandschap. Een landschap dat al zwaar is aangetast, overigens ook door stikstofdepositie van buiten de regio. Er liggen nu dus veel bouwprojecten stil. De aanpak is nu dat eerst de natuur zich moet herstellen. Maar dat duurt in veel gevallen vijf jaar. Dat kan niet. Heel frustrerend. We zullen als woondeal MRA al onze denkkracht en creativiteit aan de dag moeten leggen om op de langere termijn onze doelstellingen te kunnen halen."

Dit verhaal is onderdeel van het magazine 'Bevlogen bouwen: de Woondeals in 2020'.