Woondeal Regio Eindhoven: Tijdelijkheid en hysterie op de woningmarkt

Yasin Torunoglu is ruim zeven jaar wethouder in Eindhoven, een stad die volop in ontwikkeling is. Het kloppend hart van de Brainport Regio. Vermaard om zijn Technische Universiteit, om zijn Dutch Design Week. Een stad van denkers en doeners. Maar ook een plek waar de woonopgave fors is. Waar veel behoefte is aan tijdelijkheid. Een logische plek om een Woondeal te sluiten. Een gesprek over een jaar Woondeal. Een jaar waarin al verschil gemaakt is. We spreken wethouder Torunoglu via Teams.

Yasin Torunoglu over Woondeal Regio Eindhoven
Yasin Torunoglu, wethouder Eindhoven

Het is inmiddels best al ‘normaal’, zo’n interview via Teams. Maar wat vind je daar zelf van?

Het went, het went. Maar andere dingen wennen niet. Waar ik niet aan kan wennen, is dat ik in de afgelopen weken en maanden door de maatregelen tegen corona niet of nauwelijks meer de wijk ben ingegaan. Natuurlijk, je probeert dat te compenseren door allerlei leuke online interacties op te zetten, en veel mensenweten me via WhatsApp of via Facebook te vinden, maar dat echte contact van mens tot mens, dat mis ik.

Naar de inhoud dan maar? Flexwonen en studentenhuisvesten. De Woondeal heeft eigenlijk gelijk al concrete resultatenopgeleverd. Welke krachten maakt zo’n deal nou los?

De kracht van de Woondeal, die ervaar ik inderdaad nu al. Bijvoorbeeld bij het faciliteren in onze opgave om versneld te werken aan tijdelijke woningbouw. Einde 2018 was helder dat het tekort aan studentenwoningen snel opliep. Vooral voor onze internationale studenten. Dat vroeg echt om actie. Om maar bij het eindresultaat te beginnen: oktober 2019, in minder dan een jaar tijd, hebben we 300 tijdelijke studentenwoningen opgeleverd.

Hoe heeft de Woondeal daar dan aan bijgedragen?

Een van de belangrijkste opgaven was om onze business case sluitend te krijgen. In een periode van 10 jaar was het lastig, eigenlijk onmogelijk om een haalbare exploitatie rond te maken. En dus hebben we deze casus in de Woondeal ingebracht. Met als concreet resultaat dat we de exploitatie naar 15 jaar konden verlengen. Een belangrijke uitkomst, die dit project haalbaar maakte.

De kracht van de Woondeal zit ‘m dus in geld?

Nou nee, al is geld uiteraard altijd belangrijk. Maar het zit ‘m ook in het kunnen versnellen van procedures. Eigenlijk hadden we al snel een geschikte locatie op het oog om tijdelijke woningen te plaatsen. En wel op een braakliggend terrein in de directe nabijheid van de TU/e. Vanwege de tijdelijkheid van die locatie zijn alle procedures snel doorlopen. Samen met Vestide hebben we daarna snel doorgepakt.

Wat noem je snel?

Om 300 woningen te bouwen heb je normaal gesproken een bouwtijd nodig van minstens twee jaar. Nu hebben we er een kleine negen maanden over gedaan. Dat noem ik snel.

Is dat dan de meerwaarde van zo’n Woondeal? Dat je snelheid kan maken, of is er meer?

Jazeker. Ik denk dat wat de meerwaarde van die Woondeal vooral ook is, is dat je met elkaar korte lijntjes gecreëerd hebt in Eindhoven. Maar vooral ook tussen ‘Den Haag’ en Eindhoven. Dat je de meerwaarde van goed met elkaar samenwerken ontdekt. En in alle eerlijkheid: dat had ik op voorhand niet zo ingeschat. Die Woondeal, dat leek me vooral een manier om onze woonopgave te versnellen. Waarbij je bestuurlijk goede intenties benoemt, een lange termijnvisie overeenkomt en op basis daarvan afspraken maakt. Maar het is dus meer dan dat: je leert elkaar ook goed kennen. Je werkt met elkaar. Dat is dus een echt en mooi bijkomend voordeel. Na anderhalf jaar durf ik gerust te stellen dat zo’n Woondeal veel meer dan een abstracte, theoretische bouwexercitie is.

Echte samenwerking?

Ik kan oprecht zeggen dat de samenwerking anno nu gewoon prima is. En dat bleef ook zo in spannende tijden, zoals die van de afgelopen maanden.

'Einde 2018 was helder dat het tekort aan studentenwoningen snel opliep. Vooral voor onze internationale studenten. Dat vroeg echt om actie.'

Terug naar de praktijk: wat willen jullie verder nog realiseren?

We zijn nu aan het studeren op een tweede locatie: de Castiliëlaan. Daar willen we tussen de zes- en achthonderd tijdelijke woningen realiseren. Weer een heel spannend project. Want ja, ook daarvan is de business case op zijn zachtst gezegd spannend. Of liever, de onrendabele top is te hoog voor de woningbouwcorporatie, de investeringskosten zijn te hoog en de afschrijvingstermijn te kort. Plat gezegd, heeft die business case een dikke, dikke min.

Hoe willen jullie dat oplossen?

Daarop zijn we nu aan het broeden. Eerlijk gezegd hoop ik dat we de mogelijkheid krijgen om een beroep te doen op de Wat werkt in de samenwerking ‘Focus houden’. Dat is misschien wel de belangrijkste kracht die we in de samenwerking in stand moeten houden. Impulsmiddelen die vrijgemaakt zijn voor de Woningmarkt. En tijdelijke woonunits kunnen eraan bijdragen dat je wat meer ontspanning op de woningmarkt krijgt. Nieuwe doelgroepen zijn nu in staat om ook op de woningmarkt in te stappen. Want eerlijk gezegd, als je nu een woning nodig hebt, dan heb je niks aan een mooie bouwopgave die stelt dat je over vijf jaar een nieuwe woning zult krijgen.

In papier kun je niet wonen, om Schaeffer maar eens te parafraseren?

Precies. Het gaat om mensen. Mensen die nu door de hysterie op de woningmarkt nu uiteindelijk gewoon niet verder komen. Dat raakt me als mens, nog los van mijn rol als bestuurder. Ik bedoel: je gunt iedereen een volgende stap in het leven en daarin is een woning vrij cruciaal. Een tijdelijke woning gaat echt een hele hoop mensen uit de brand helpen. Dus helpt ‘tijdelijkheid.’ Daardoor zijn ze straks in staat om ook de volgende stap te zetten. Zo creëer je ruimte om ook voor de langere termijn woningen te bouwen.

De ‘gewone’ woonopgave dus?

Knooppunt XL. Een grote verdichtingsopgave. We willen woningen realiseren op de plek van het station richting centrum. Daar wonen nu bij wijze van spreken achthonderd mensen. Best raar, als je bedenkt dat het eigenlijk een knooppunt in de stad is. Dus daar willen we ontwikkelen. Tegelijkertijd is het natuurlijk een van de meest ingewikkelde plekken om ‘in te breiden’. Want een wijk in een weiland uit de grond stampen is gemakkelijk. Een nieuwe wijk in de bestaande stad gaan bouwen, is dat natuurlijk niet.

Is er nog iets wat je wil meegeven?

Als ik een ding zou mogen meegeven: ik denk dat het heel goed is om te focus te blijven houden. De zes woondeals zoals ze nu zijn, dat is echt kiezen. ‘Wie kiest wordt gekozen’, daar geloof ik echt in. Als je als Rijksoverheid dus kiest voor deze zes woondeals, dan realiseer je ook echt impact. Dan maak je verschil. Hou dat vast, zou ik zeggen. En ga niet over heel het land weer allerhande kleinere woondeals sluiten. Dan doe je in mijn ogen afbreuk aan de kracht die we nu met elkaar op aan het bouwen zijn.

Dit interview is oorspronkelijk op 29 juni 2020 gepubliceerd in het magazine Bevlogen bouwen: de woondeals in 2020.