Het statistisch woningtekort nader uitgelegd

Hoe berekent BZK het aantal woningen dat de aankomende jaren gebouwd moet worden? Welke factoren en ontwikkelingen worden meegenomen? Onderstaand wordt stap voor stap toegelicht waar rekening mee gehouden wordt en hoe het benodigde aantal woningen wordt bepaald.

Klik op de pijlen links en rechts van de onderstaande slider om de volgende visual te bekijken. Onder elke visual in de slider staat extra toelichting.

  • Huishoudens en woningen in 2021

    Om te berekenen hoeveel woningen er gebouwd moeten worden, heeft het ministerie van BZK inzicht nodig in de ontwikkeling van het aantal huishoudens en van de woningvoorraad. In 2021 zijn er 8,046 miljoen huishoudens en 7,966 miljoen woningen in Nederland.

  • Van de circa 8 miljoen huishoudens woont 7,5 miljoen reeds zelfstandig in een (eigen) woning. De resterende 521 duizend huishoudens wonen in bijzondere woonvormen: zij delen bijvoorbeeld een woning, wonen in een recreatiewoning of in leegstaand vastgoed zoals voormalig kantoorgebouwen en winkelruimtes. Van deze groep wordt aangenomen dat de huishoudens van 25 jaar en ouder (circa 316 duizend huishoudens) op zoek zijn naar een zelfstandige woning. Daarnaast zijn er de starters op de woningmarkt zoals jongeren die zelfstandig willen gaan wonen of immigranten. Tot slot zijn er ook huishoudens die de woningmarkt verlaten, zoals emigranten of huishoudens die naar een verpleeghuis verhuizen. Door het verschil tussen starters en woningmarktverlaters komen er per saldo 62 duizend woningvragers bij. De woningzoekers (316 duizend) en de bijkomende starters (62 duizend) tellen samen op tot een totale vraag naar 378 duizend woningen.

  • In Nederland staan ruim 7,9 miljoen woningen, waarvan er 7,5 miljoen bewoond zijn. De resterende 441 duizend woningen zijn niet beschikbaar of worden niet (permanent) bewoond. Een deel hiervan (147 duizend) staat tijdelijk leeg omdat de nieuwe bewoner nog moet verhuizen of de woning verbouwd wordt. Naar schatting zijn 195 duizend woningen niet beschikbaar omdat ze in gebruik zijn als tweede woning of worden bewoond door een institutioneel huishouden zoals een begeleid wonen traject. De overige 99 duizend woningen staan langer dan een jaar leeg en zijn beschikbaar voor bewoning.

  • Er zijn in 2021 circa 378 duizend woningvragers en 99 duizend beschikbare woningen, waarmee het woningtekort uitkomt op 279 duizend woningen. Dit tekort is gebaseerd op actuele statistieken over huishoudens, hun woonsituatie en de woningvoorraad. Daarom wordt gesproken over het statistisch woningtekort. Het tekort wordt gezien als een indicator voor de spanning op de woningmarkt. Hoe hoger het tekort, hoe groter de spanning. Hierbij bestaan grote regionale verschillen.

  • Om de woningbouwopgave voor de aankomende jaren te bepalen wordt met de Primos-prognose* gekeken wat de verwachte toename van de bevolking is, hoeveel het aantal huishoudens toeneemt en hoeveel extra woningen vervolgens nodig zijn om de groei van het aantal huishoudens op te vangen. In de komende vijftien jaar groeit het aantal inwoners met circa 1,3 miljoen personen en het aantal huishoudens met 849 duizend. De benodigde groei van de woningvoorraad wordt hierop afgestemd, maar is niet exact gelijk. Een deel van de huishoudens kiest immers bewust voor een gedeelde woning of een niet-woning, zoals een woonboot of woonwagen. *De Primos-prognose is opgesteld op basis van de Nationale Bevolkingsprognose van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

  • In de komende vijftien jaar komen er naar verwachting ruim 1,1 miljoen woningen bij door nieuwbouw, het splitsen van woningen en door de transformatie van bijvoorbeeld oude kantoorpanden en leegstaande winkels naar woningen. Waar en wanneer die woningen gebouwd worden is onder meer afhankelijk van de regionale woningbouwprogramma’s, de woningbouwplannen en de productiecapaciteit van de bouwsector. Tegelijk verdwijnen er naar schatting ook 168 duizend woningen door sloop en samenvoeging van woningen. Dit resulteert in een netto groei van de woningvoorraad van circa 989 duizend woningen tot aan 2035. Naar verwachting is er dan een woningvoorraad van ruim 8,9 miljoen woningen.

  • De verwachting is dat de spanning op de woningmarkt eerst nog verder oploopt. Er zijn in 2019 en 2020 namelijk minder bouwvergunningen afgegeven dan wenselijk. Ook duurt het een aantal jaar voordat nieuw geplande woningen daadwerkelijk opgeleverd en bewoond kunnen worden. Het statistisch woningtekort zal daarom eerst nog oplopen tot 2024 om vervolgens in gestaag tempo af te nemen. Het statistisch woningtekort is een indicator voor de spanning op de woningmarkt. Bij een tekort van 0% is bij wijze van spreken voor elke woningzoekende direct een woning beschikbaar. Teveel aanbod van huizen en een situatie van een woningoverschot, kan voor negatieve effecten zorgen zoals leegstand en risico op achterstallig onderhoud en verpaupering. Te weinig aanbod leidt tot meer woningdelers, langere wachttijden sociale huur, oververhitting en een opdrijvend prijseffect.