Arbeidsmigranten LAB; samen zoeken naar goede huisvesting en participatie

Wil Nederland zijn welvaart vasthouden, dan moeten we er ook voor zorgen dat het voor arbeidsmigranten (circa 400.000) aantrekkelijk is om hier te wonen en werken. Onlangs kondigde het kabinet een integrale aanpak aan om dit te bewerkstelligen. Maar hoe werkt dit in de praktijk? In dit drieluik laten we zien hoe in gemeente Waalwijk wordt omgegaan met de huisvesting van arbeidsmigranten. In dit derde deel spreken we deelnemers aan het Arbeidsmigranten LAB.

‘Samen werken aan de toekomst van de gemeente Waalwijk. Van meepraten naar meedoen. Samen ontwikkelen,’ aldus gemeente Waalwijk. In twee bijeenkomsten onderzochten de 25 deelnemers van het LAB hoe ze samen kunnen werken aan goede huisvesting en participatie van arbeidsmigranten. Twee werkgroepen gingen met de actiepunten aan de slag. Wat zijn de resultaten?

Ben de Jongste, inwoner van Waalwijk en actief als vrijwilliger is deelnemer van de werkgroep Participatie. De dagelijks stroom aan arbeidsmigranten door zijn wijk gaf overlast. Zeker in drukke periodes. Meepraten in het LAB om de arbeidsmigrant meer te betrekken bij de maatschappij, leek Ben dan ook een goed plan. Ideeën waren er genoeg. Zo zou er een verenigingsmarkt komen, taallessen door vrijwilligers, sportcompetities, een Wereldkeuken, een speciale app. Een jaar later is van zijn verwachtingen weinig over. Ben: "Het is allemaal heel mooi opgetuigd, maar ik zie er weinig van terug. Het komt gewoon niet van de grond, wordt afgeblazen of bloedt dood."

‘Er komt maar weinig terecht’

Ze ondernamen allerlei initiatieven. Van het opstarten van een bedrijfssportcompetitie, lotgenotencontact, inloopspreekuur tot aan het bereiden van gemeenschappelijke maaltijden. "Er komt maar weinig van terecht, ook vanuit de gemeente", aldus een gedesillusioneerde Ben. "Grote werkgevers organiseren sportcompetities liever zelf. En voor het gezamenlijk koken zijn weer allemaal hygiëneregels waar je aan moet voldoen." Maar, zo geeft Ben toe: "De arbeidsmigranten (zowel long-als shortstayers) moeten er ook wel voor open staan. Ze werken, hebben gezinnen of komen en gaan weer. Tijd en behoefte om andere dingen te doen, of ergens naar toe te gaan is er dan vaak niet."

Poolse kerkdiensten

Een van de uitkomsten van de werkgroep was, dat het belangrijk is dat mensen elkaar (leren) kennen en de weg weten. Bijvoorbeeld door een welkomstborrel in de wijk, aantrekkelijke introductiefilmpjes, sociale media of een speciale app. Ben: "Het enige dat daaruit is voortgekomen is dat op de gemeentepagina informatie in het Pools en Engels wordt vertaald. We hadden Poolse dames in de werkgroep. Die zouden zorgen dat er een speciale app in de lucht zou komen. Maar daar heb ik ook nooit meer iets van gehoord." Het enige geslaagde initiatief is volgens Ben de Poolse kerkdiensten. "Eens in de vier weken komt de Poolse pastor in Waalwijk. Dan zit er tot 225 man binnen. Met Pasen waren het er wel meer dan duizend! Het kan dus wel."

Caroline van der Plas

Te weinig kwalitatief goede huisvesting

Caroline van der Plas, werkzaam als Manager Business Support bij Ingram Micro Commerce & Lifecycle Services in Waalwijk, is juist positief over haar ervaring met het LAB. Namens het bedrijf neemt zij deel aan de werkgroep Huisvesting. Ingram Micro verleent logistieke dienstverlening aan webshops zoals bol.com en de Bijenkorf. Zij hebben arbeidsmigranten (zowel long- als shortstayers) vast- of via uitzendbureaus in dienst vanuit verschillende landen. Uit Spanje en Portugal, maar ook uit het oosten van Europa. Zij hebben dus ook te maken met de huisvestingskwesties rondom arbeidsmigranten. "Wij vinden het heel belangrijk dat er goed voor al onze mensen wordt gezorgd. Maar er zijn te weinig kwalitatief goede huisvestingsmogelijkheden. Als mensen langer willen blijven, is er ook te weinig aanbod op de reguliere woningmarkt. Daarnaast willen we hen graag dichter bij het werk huisvesten. Dan hoeven ze niet nog eens een uur te reizen."

‘Goede samenwerking tussen bedrijven, gemeente en inwoners’

Het bedrijf sloot zich daarom aan bij het LAB. Om samen te kijken naar goede huisvesting en mee te praten over oplossingen. De werkgroep Huisvesting is nog wél compleet, op één na. Caroline vindt de integrale manier van samenwerken in het LAB tussen bedrijven, gemeente en inwoners een goed initiatief. "Wij zijn als organisatie bijzonder trots op de gemeente Waalwijk dat zij zo vooruitstrevend is op dit gebied. De gemeente heeft voor ons ook met de provincie geschakeld. Dat heb je echt nodig om iets voor elkaar te krijgen." Het is volgens haar ook belangrijk dat de gemeente haar kennis deelt met andere gemeenten. "In Tilburg hebben we ook vestigingen en daar spelen dezelfde huisvestingsproblemen."

Bijdrage LAB succesvol

In de werkgroep werd de problematiek in kaart gebracht en uitgewerkt in een stroomschema. Daarover zijn discussies gevoerd en daarna is het ingebracht bij het college. Het huisvestingsbeleid is vervolgens aangepast en uitgebreid. Er zijn meer huisvestingslocaties bijgekomen en op korte termijn worden nieuwe opvangvestigingen gebouwd. "Daar heeft het LAB zeker aan bijgedragen", stelt Caroline vast. "De nadruk ligt nu nog op de huisvesting van arbeidsmigranten die hier kort verblijven. Maar we zien dat het bedrijventerrein zich enorm ontwikkelt. Er komen ook arbeidsmigranten bij die zich permanent willen vestigen en hier een toekomst willen opbouwen. Daar moet nog wel een betere oplossing voor worden gevonden."

"Voor ons is het belangrijkste doel bereikt; meer en betere huisvesting voor onze mensen."

Toekomstplannen

Caroline is positief over de toekomst van de werkgroep. Wel merkt ze door de dynamiek en groei van het bedrijf dat het lastig is om voldoende focus op de werkgroep te hebben. Afgelopen maanden lag de werkgroep dan ook stil. "Voor ons is het belangrijkste doel bereikt; meer en betere huisvesting voor onze mensen. Dat proces loopt nu goed, maar we gaan zeker verder met de werkgroep. Om de voortgang te bespreken en wat we nog meer kunnen betekenen." Ze willen onder andere een bedrijvennetwerk opzetten om de huisvesting nog beter te kunnen organiseren. Ook gaan ze aan de slag met het maken van een forecast. Caroline: "Hoeveel arbeidsmigranten hebben we nodig? Waar is behoefte aan? Met woningbouwcorporaties willen we graag nog in gesprek over huisvesting voor langblijvers."

‘Samen om tafel om te praten’

Ben is uiterst sceptisch over de toekomst: "Wij zoeken naar oplossingen, maar de afstand tussen ons en grote werkgevers is heel groot. Zij houden zich alleen maar bezig met of er genoeg wordt gebouwd voor hun mensen." En daarnaast: "Heel mooi dat de gemeente het succes van het Labour Hotel zo promoot. Maar van de 400 mensen die daar verblijven, werkt nog niet de helft in Waalwijk. Waarom moeten wij dat als gemeente opvangen?" Ben richt zijn hoop op de nieuwe wethouder Odabasi-Seker en beleidsmedewerker Wim Top van sociaal domein. "Wij willen graag nog een keer met hen om tafel om te praten óf, en zo ja, hoe we dan verder moeten. Misschien kan zo’n gesprek helpen om de werkgroep Participatie nieuw leven in te blazen?" De tijd zal het leren.

Samen werken in een LAB is soms ook een beetje zoeken

Desgevraagd reageert gemeente Waalwijk als volgt: "Samenwerken in een LAB is een gezamenlijke zoektocht waarbij we van alle deelnemers een actieve bijdrage vragen. Het gaat dus een stapje verder dan inspraak of adviseren en bij de gemeente aangeven wat en hoe het anders moet. Samen werken aan de uitvoering van de ideeën, dat is de kern. Dat dit niet altijd eenvoudig is, blijkt ook uit bovenstaand voorbeeld. Het succes valt of staat met de mate van betrokkenheid en eigenaarschap van de deelnemers. De gemeente kan op verzoek ondersteuning bieden maar het is nadrukkelijk niet de bedoeling om de kartrekker te zijn van allerlei initiatieven. De reactie van Ben verrast ons. Zijn onvrede was niet bekend. We hebben hierover met hem contact opgenomen en we hebben de werkgroep aangeboden om te kijken hoe de ervaren belemmeringen verholpen kunnen worden. Overigens wordt de mening van Ben niet door alle leden van de werkgroep gedeeld."

Dit verhaal is het derde deel van een drieluik over de huisvesting van arbeidsmigranten in Waalwijk. In deel 1 vertelde wethouder Ronald Bakker over zijn ervaringen en in het tweede deel namen we een kijkje in het Labour Hotel.

Het ministerie van BZK vindt het belangrijk dat er aandacht is voor arbeidsmigranten, een van de groepen spoedzoekers op de woningmarkt en stimuleert initiatieven zoals in Waalwijk. Heeft u hier vragen over of loopt u zelf tegen dilemma’s aan? Deel ze via flexwonen@minbzk.nl.

Zie ook

Hoort bij