Flexwonen: voor een woningmarkt die meebeweegt met een dynamische samenleving

Gemeente Texel en woningcorporatie Woontij werken samen aan de ontwikkeling van de wijk Buurtskap de Tuunen. Bijzonder is dat van de 140 nieuwe woningen de meeste een flexibele constructie hebben en verplaatsbaar zijn. Marja Appelman, directeur Woningmarkt van het ministerie van BZK, nam vrijdag 17 mei 2019 een kijkje bij PLEKvoor, producent van 23 van deze woningen om kennis te maken met ‘bouwen in de fabriek’. 

Werkbezoek Flexwonen bij Plekvoor

Van links naar rechts: Bardo Mutsaers (PLEKvoor), Marja Appelman (BZK), Gwendolyn Loois (PLEKvoor) en Jan van Andel (Woontij).

Innovatief flexibel bouwen

BZK juicht deze innovatieve wijze van flexibel bouwen toe. Flexwonen is een uitkomst voor spoedzoekers op de woningmarkt en brengt positieve maatschappelijke effecten met zich mee. Bovendien zijn flexibele woningen structureel nodig voor een toekomstbestendige woningmarkt die meebeweegt met de dynamiek van de huidige samenleving.

Samen met directeur Bardo Mutsaers van PLEKvoor en Jan van Andel, directeur Woontij, besprak Appelman de innovatieve mogelijkheden van flexwoningen, maar ook de obstakels waar producenten en corporaties tegenaan lopen. Waarin kan BZK hen ondersteunen? Bijvoorbeeld met wet- en regelgeving, maatregelen en instrumenten bij het realiseren van initiatieven voor flexwonen? Het werkbezoek vond plaats in het kader van de Stimuleringsaanpak Flexwonen. Eind mei informeert minister Ollongren de Tweede Kamer over hoe zij flexwonen een impuls gaat geven. Daarin worden belemmeringen weggenomen en lokaal maatwerk gestimuleerd.

Momentum voor flexwonen

Allemaal zijn ze het snel eens over één ding: het is nu hét momentum om door te pakken en mee te varen op de groeiende positieve golf rondom flexwonen. Appelman: "Daarvoor hebben we wel ambassadeurs nodig om flexwonen definitief van het negatieve imago af te krijgen. Want het zijn geen tweederangswoningen. Het gaat om volwaardige woningen waar je als bewoners en gemeente trots op kunt zijn. Dat moeten we laten zien en willen we ook graag stimuleren. Goede voorbeelden zoals deze dienen navolging." Daarom vindt Mutsaers het ook belangrijk dat er meer spelers op de markt komen. Hoe meer goede aanbieders, hoe meer het geaccepteerd wordt. Mutsaers: "In de beleving van veel mensen is module- en modulaire bouw toch vooral een soort chalet met een verkeerde look en feel. Gevoelsmatig zien ze het nog altijd als een minder product. Dat is het al lang niet meer zo."

Innovatief en dynamisch denken

Van Andel is groot voorstander van flexwonen. Door de nieuwe aanpak kan de wijk Buurtskap de Tuunen zich in de toekomst aanpassen aan de woonvraag van dat moment. De woningen kunnen worden verplaatst of aangepast, waardoor je in ieder geval niet voor leegstand bouwt. Daarom is flexwonen ook qua risicobeheersing voor corporaties heel interessant. Toch denken veel woningcorporaties volgens hem nog te traditioneel. "Juist innovatief en meer dynamisch denken is nodig voor innovatief bouwen en het invullen van de huidige en toekomstige woonbehoefte."

Bouwen in de fabriek

Vanuit bouwtechnisch oogpunt ziet PLEKvoor-directeur Mutsaers ook verbeterpunten, vooral als het gaat om de eisen die door de bouwregelgeving of door brandweer worden gesteld en het voldoen daarvan. Deze zijn gebaseerd op de traditionele woningbouw. Mutsaers ondervindt hierover geregeld problemen met gemeenten. "Flexibele woningbouw vergt een andere manier van denken, omdat het om andere methodes van bouwen gaat. Gemeenten vinden dat vaak lastig." Het ministerie van BZK heeft een rol in het stimuleren en geaccepteerd krijgen van het concept, vindt Mutsaers. Appelman wil de mogelijkheden daartoe graag verder onderzoeken.

Vastgoed ontwikkelen en produceren als auto’s

Volgens Mutsaers vallen de risico’s voor bouwers mee en kan er snel worden opgeschaald. "Vergelijk het met de assemblage van auto’s," zo legt hij uit. "Daar ligt het productieproces vast in een gestandaardiseerde handleiding. Dan hoef je niet alles iedere keer weer opnieuw te doen. Zo moet je het ook zien bij de fabricage van onze huizen." De ingelijste spreuk aan de muur vat het nieuwe businessmodel mooi samen: Vastgoed ontwikkelen en produceren als auto’s, verkopen als telefoons en recyclen als PET-flessen. Door deze werkwijze heb je minder overhead en een ander type personeel nodig. Dat maakt de afhankelijkheid van de schaarse, gespecialiseerde mensen minder groot.

Enthousiast en vol lof

Het werkbezoek eindigt met een rondleiding door de fabriek. In slechts vier weken worden de modulaire huizen daar in elkaar gezet. Buiten op het terrein staan voorbeeldhuizen van PLEKvoor opgesteld. Zij produceren twee types/merken; FOOM en KLIK. FOOM staat voor mooier, slimmer en anders, subliem gedesignd woongenot. KLIK richt zich op het bouwen van moderne, flexibele woningen die geschikt zijn voor permanente bewoning maar ook voor de recreatiemarkt. De KLIK-woningen worden op Texel geplaatst. Appelman is na afloop vol lof en enthousiast: "PLEKvoor laat zien dat flexwoningen echt een toegevoegde waarde zijn op de woningmarkt, van hoogwaardige kwaliteit, duurzaam en innovatief. Ik hoop dat deze initiatieven de traditionele bouwmarkt gaan leren hoe het dus ook anders kan. Daar gaan wij ons in ieder geval nog meer voor inzetten".